Ngày 28/6, hai tin tức AI đáng chú ý bao gồm: chính phủ Mỹ nới lỏng lệnh cấm Mythos 5 của Anthropic sau 15 ngày đình chỉ toàn cầu, cho phép khoảng 100 tổ chức hạ tầng quan trọng tiếp cận trở lại; và một khảo sát mới trên 9.700 người dùng Claude hé lộ mức độ AI đang thực sự xử lý công việc hằng ngày. Cả hai diễn biến cùng đến từ Anthropic, ở hai mặt rất khác nhau: một bên là rủi ro chính sách, một bên là thực tế ứng dụng.
1. Mỹ mở khóa Mythos 5 cho khoảng 100 tổ chức sau 15 ngày cấm, Fable 5 sắp trở lại
Ngày 12/6/2026, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick viện dẫn thẩm quyền kiểm soát xuất khẩu, yêu cầu Anthropic tắt hai mô hình mạnh nhất là Fable 5 và Mythos 5 trên toàn cầu vì lý do an ninh quốc gia. Theo Anthropic, mối lo cốt lõi là một lỗ hổng jailbreak bị cho là tồn tại trên Fable 5, về bản chất là việc nhắc mô hình đọc một codebase cụ thể rồi tự tìm ra lỗi bảo mật. Vì quy định kiểm soát xuất khẩu nhắm vào người dùng là công dân nước ngoài, mà nhân sự nước ngoài làm việc tại cả Anthropic lẫn nhiều tổ chức đối tác, nên trên thực tế Anthropic phải tắt cả hai mô hình cho toàn bộ khách hàng.
Sau khoảng hai tuần đàm phán, ngày 26/6 Bộ trưởng Lutnick ký quyền cấp phép Mythos 5 hoạt động trở lại trong phạm vi hẹp. Theo NBC News, Mythos 5 sẽ được khôi phục cho khoảng 100 tổ chức gồm cơ quan chính phủ và doanh nghiệp tư nhân vận hành, bảo vệ hạ tầng trọng yếu, để dùng cho mục đích phòng thủ an ninh mạng. Mythos 5 là mô hình chuyên an ninh mạng mạnh nhất của Anthropic, có khả năng phát hiện lỗ hổng phần mềm trên quy mô lớn; trước đó nó từng được chia sẻ giới hạn qua chương trình Project Glasswing cho các đối tác như Cisco và JPMorgan Chase. Fable 5, mô hình dành cho người dùng đại chúng ra mắt ngày 9/6, vẫn chờ Lầu Năm Góc và NSA bật đèn xanh.
Như vậy, Fable 5 vẫn chưa nằm trong thư phê duyệt của Bộ trưởng Lutnick. Theo Axios ngày 27/6, các bên đang tiến dần đến thỏa thuận và mô hình này có thể trở lại ngay trong tuần tới nếu quá trình thẩm định cuối cùng thuận lợi.
Ý nghĩa lớn nhất không nằm ở thông số kỹ thuật, mà ở tính liên tục dịch vụ. Fable 5 ra mắt ngày 9/6, bị đình chỉ ngày 12/6, chỉ tồn tại được ba ngày trước khi biến mất. Trong thời gian ngắn ngủi đó, theo Axios, công ty thanh toán Stripe đã dùng Fable 5 để rà soát lại một codebase 50 triệu dòng chỉ trong một ngày, công việc mà đội kỹ sư của họ phải mất hơn hai tháng nếu làm thủ công. Với bất kỳ đội nào đang tích hợp mô hình AI vào quy trình vận hành, đây là bài học cụ thể: mô hình tốt nhất vẫn có thể mất đi qua đêm vì lý do chính sách. Hãy chuẩn bị phương án dự phòng từ trước, không đợi đến lúc sự cố xảy ra.
Nguồn: TechCrunch / Axios / NBC News
Ghi chú thuật ngữ
- Jailbreak: Kỹ thuật khai thác làm mô hình AI vượt qua giới hạn bảo mật, thực hiện tác vụ mà nhà phát triển không cho phép.
- Codebase: Toàn bộ mã nguồn của một dự án phần mềm.
- Kiểm soát xuất khẩu (export control): Quy định cho phép chính phủ Mỹ ngăn công dân nước ngoài tiếp cận công nghệ nhạy cảm; ở đây được dùng làm cơ sở pháp lý để buộc Anthropic tắt mô hình.
- Project Glasswing: Chương trình của Anthropic chia sẻ giới hạn Mythos 5 cho một số tổ chức được tin cậy nhằm dùng vào mục đích phòng thủ an ninh mạng.
2. Khảo sát 9.700 người dùng Claude: khoảng một nửa cho biết AI đã làm được khoảng một nửa công việc của họ
Anthropic vừa công bố báo cáo Economic Index tháng 6/2026, lần đầu kết hợp dữ liệu sử dụng thực tế với câu hỏi trực tiếp gửi đến người dùng. Khoảng 9.700 người dùng Claude (Chat, Cowork, Code) được hỏi về tỷ lệ công việc AI có thể tự đảm nhận cho họ, với dữ liệu liên kết từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 6.
Kết quả: khoảng một nửa số người dùng cho rằng AI có thể tự xử lý từ 50% công việc của họ trở lên. Cụ thể, 33% ước tính ở mức 30-60%, 14% ở mức 60-90%, và 4% tin Claude hiện đã làm được toàn bộ công việc của họ. Trong 12 tháng tới, 26%, tức khoảng 1 trong 4 người dùng, kỳ vọng AI sẽ xử lý phần lớn công việc của họ; riêng báo cáo gốc của Anthropic ghi nhận hơn một phần ba kỳ vọng AI làm được hầu hết hoặc gần như toàn bộ công việc.
Báo cáo cũng đo “nhịp” sử dụng Claude theo thời gian thực. Truy vấn cho công việc giảm vào cuối tuần, trong khi nhu cầu cá nhân tăng lên; thư từ công việc đạt đỉnh quanh 10-11 giờ sáng; và đáng chú ý, các yêu cầu liên quan đến thuế tăng vọt quanh hạn nộp thuế ở Mỹ, ngày 14/4 cao gấp tám lần một ngày thường. Về loại việc, ba nhóm có tỷ lệ phục vụ công việc cao nhất là truy vấn cơ sở dữ liệu (82% thuộc về công việc), viết blog và bài báo (81%) và tạo nội dung marketing (80%).
Điểm đáng chú ý không nằm ở con số tổng, mà ở sự phân hóa theo mức độ sử dụng. Lao động mới vào nghề ước tính AI làm được tỷ lệ công việc cao nhất, và cũng lo ngại nhất về nguy cơ thay thế. Ngược lại, những người dùng Claude theo cách tự động hóa nhiều nhất lại lạc quan nhất: họ cho rằng kỹ năng của mình đang có giá trị hơn, không kém đi.
Với các chuyên gia đang dùng AI hằng ngày, tín hiệu này gợi ra một thực tế cụ thể: câu hỏi không còn là ‘AI có thay thế mình không’, mà là mình đang đứng ở phía nào của khoảng cách kỹ năng. Người mới làm quen dễ thấy AI là mối đe dọa; người dùng thành thạo lại thấy nó làm kỹ năng của mình giá trị hơn. Chủ động nâng mức độ dùng AI chính là cách dịch chuyển từ phía lo ngại sang phía cơ hội.
Nguồn: Anthropic / The Decoder
Ghi chú thuật ngữ
- Economic Index: Chỉ số kinh tế do Anthropic xây dựng để theo dõi tác động dài hạn của AI lên thị trường lao động.
- Tự động hóa (automation): Cách dùng AI trong đó người dùng giao hẳn một tác vụ cho AI tự hoàn thành, ít can thiệp; phân biệt với cách dùng tương tác qua lại từng bước.
Bài viết của đội ngũ ZTO Labs, chuyên đào tạo và nghiên cứu AI tại Việt Nam.
